زنبورعسل ایرانی (مدا) احیای نژاد ملی زنبورعسل ایرانی

نژاد زنبورعسل ایرانی یا مدا نام نژاد زنبورعسل ایرانی است که اولین بار پروفسور Goetzeروی این گونه زنبور عسل گذاشت. ویژگی های زنبورعسل ایرانی و سرگذشت آن را در این نوشته بررسی میکنیم.

زنبور عسل حشره کوچکی است، با توانایی های باورنکردنی زندگی این حشره سراسر جذابیت است، چه برای کسانی که مستقیما با آن ارتباط دارند چه کسانی که به صورت دورادور این حرفه را دنبال می کنند. برای درک اهمیت زنبور عسل در جهان هستی می توان به سوره نحل در قرآن مراجعه کرد که در آن به نکات شگفت انگیزی راجع به زنبور عسل اشاره شده است. زنبور عسل نژادهای گوناگونی دارد که هر نژاد طی گذشت زمان با توجه به زیست بوم خود، سازگاری هایی را کسب کرده است.

زنبورعسل ایرانی (مدا) احیای نژاد ملی زنبورعسل ایرانی

این که یک کشور با یک منطقه، نژادی بومی یا مخصوص به خودش را داشته باشد، سبب می شود که پتانسیل بالایی در جهت اصلاح نژاد آن گونه بخاطر فراهم بودن بستر، به وجود بیاید.
نژاد زنبورعسل ایرانی تاریخچه مدا نام نژاد زنبورعسل ایرانی است که اولین بار پروفسور Goetzeدر دانشگاه بن (المان غربی) روی این گونه زنبور عسل گذاشت.

کلمه مدا (meda) از نام پادشاهان سلسله ماد که قبل از هخامنشیان بر ایران حکومت می کردند، گرفته شده است.

ویژگی های ظاهری :

خصوصیات مورفولوژیکی (ریخت شناسی این نژاد تقریبا شبیه به نژاد زنبورعسل ایتالیایی است. سه حلقهی اولی شکم این نژاد به رنگ سیاه بوده و بقیه حلقه ها تقریبا قهوه ای دیده می شوند. رنگ بدن این نژاد در بخش شکمی زرد متمایل به قهوه ای تیره است که در حلقه های اول شکم روشن تر است.

ویژگی های رفتاری این نژاد:

– شاخص بالای نیش زنی و رفتار دفاعی غیر قابل توجیه – تمایل زیاد به رفتار نامطلوب غارتگری – تولید زیاد بره موم (نه به اندازه نژاد قفقازی) – بچه دهی فراوان (نیاز به بازدید مکرر کندو برای کنترل سلول های ملکه با همان شاخن ها) – صرفه جویی در مصرف عسل ذخیره شده برای زمستان – زمستان گذرانی عالی – تطابق بالا با شرایط جوی ایران – رفتار گازگیری فوق العاده نسبت به دیگر نژادها که منجر به مقاومت در مقابل کنه واروا می شود. (این ویژگی به اجداد مشترک این نژاد با نژاد زنبور عسل هندی بر می گردد که رفتار بهداشتی فوق العاده قدرتمندی داشته و بعد از کندن کنه واروا آن را جویده و در کف کندو رها می کنند.)

آیا اصلا نژاد ایرانی زنبورعسل ایرانی وجود دارد؟

تا سال ۱۳۶۳ که واردات بی رویه ملکههای غیر بومی را از آمریکا و استرالیا داشتیم، بحث اصلی این بود که آیا نژاد زنبورعسل ایرانی وجود دارد یا اگر وجود دارد هنوز توده ژنومی آن قابل تفکیک است یا خیر؟
دکتر غلامحسین طهماسبی (بزرگترین محقق زنبور عسل ایرانی در سالهای ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۵ با مجموعه تحقیقات بسیار گسترده بر روی صفات ریخت شناسی و ژنتیکی بر روی ۳۲۰۰۰ نمونه زنبور جمع آوری شده از ۲۵ استان و ۱۰۴ شهرستان و مقایسه آنها با نژادهای ایتالیایی کارنیکا، مليقرا (شمال اروپا)، قفقازی و آناتولیکا (ترکیه)۷ به این نتیجه رسید که نژاد زنبور عسل ایرانی وجود دارد و کاملا از نژادهای دیگر قابل تفکیک است. نژاد زنبورعسل ایرانی دارای سه توده در کل کشور است توده شمالی که اقیلم کاملا متفاوتی دارد توده شرقی مرکزی و شرقی توده شویی آیا نژاد ایرانی ارزش سرمایه گذاری و اصلاح نژاد را دارد؟ بازده نژاد ایرانی کم است؛ چون کار علمی روی آن صورت نگرفته است؛ بنابراین احیای دوباره نژاد مدا ارزشمند است؛ زیرا کشورهای پیشرفته در این حوزه، ملکه های هیبرید را به کشورهای در حال توسعه صادر می کنند و این موجب می شود که در اثر پدیده تفرق ژنتیکی نسل های دوم به بعد دیگر بازده اولیه را نداشته باشند و ما دوباره محتاج به واردات ملکه از آن کشور باشیم نژاد زنبورعسل ایرانی با شرایط کشور بسیار تطابق دارد به این صورت که مقاومت آن در برابر آب و هوای متغییر ایران بسیار بیشتر از نژادهای وارداتی است.

 

از طرف دیگر این نژاد نوعی سرمایه ملی برای کشورمان محسوب شده – و نگهداری و حفظ آن یک وظیفه میهن پرستانه است. باید دقت کنیم که نژاد ایرانی در کنار ویژگی های منفی ویژگی های مثبت بی نظیری دارد و حال ما باید ویژگی های منفی آن را با اصلاح نژاد کاهش دهیم و ویژگی های مثبت آن را حفظ و تقویت کنیم
در جهت احیای نژاد مدا چه فعالیتهایی صورت گرفته است؟ سال ۱۳۷۷، در منطقه مرکزی کشور طرح جامع اصلاح نژاد زنبور عسل ایرانی به همت دکتر غلامحسین طهماسبی شروع شد. ابتدا، ۵۰۰۰ کندوی زنبور عسل در چهار استان تحت پوشش مورد ارزیابی قرار گرفت که از آن تعداد، ۸۰۰ عدد که بهترین کندوها بودند، انتخاب شدند. کندوهای انتخاب شده، خریداری شده و کار با این تعداد کند و شروع شد.

در سال ۱۳۷۸، اصلاح نژاد زنبور عسل ایرانی شروع شد.

هرسال این کندوها ارزیابی شده و براساس موارد زیر امتیاز داده می شوند – رفتار تهاجمی – تعداد سلول ملکه (شاخن) – تولید عسل امروزه بعد از ۲۰ سال کار و اصلاح نژاد روی نژاد بومی زنبورعسل ایرانی، مقدار تولید عسل آن ۳ برابر و رفتار دفاعی آن ۱۳ برابر بهبود یافته است

1. Report on the Present Situation of Apis mellifera meda in Iran, K Bienefeld, GH Tahmasebi, R Keller, D Kauhausen-Keller, F Ruttner Apidologie 4 (27), 307-308, 1996

فصلنامه علمی- دانشجویی رویان شماره بیست و یکم

سید علی رضوی | دانشجوی کارشناسی مهندسی علوم دامی دانشگاه فردوسی مشهد
کیمیا وحیدی | دانشجوی کارشناسی مهندسی صنایع غذایی دانشگاه فردوسی مشهد

منبع: دامیار ۲۴

نویسندگان: سید علی رضوی و کیمیا وحیدی

لینک کوتاه: zaya.io/bee1

باعث افتخار است که همراهی چون شما داریم. امیدواریم بتوانیم اندکی در پیشرفتتان سهیم باشیم.
با تشکر دامیار ۲۴

اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در print
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 Comments
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments

برچسب های پست

بیشتر بخوانیم

بیشتر بخوانیم

چه خبر؟

چه خبر؟

اخبار حوزه دامپروری و کشاورزی، ارز دولتی، نهاده‌های دامی، همتی، واردات نهاده های دامی

کمبود ارز برای نهاده‌های دامی در سایه غفلت همتی

در حالی‌که میلیون‌ها تن نهاده دامی در بنادر انبار شده اما بانک مرکزی به دلیل عدم تخصیص ارز از هفته‌های پایانی اسفند تا اوایل اردیبهشت امسال از ورود کالاهای اساسی به کشور جلوگیری کرده و بر گرانی ها دامن زده است.

مصرف گوشت ۵۰درصد کاهش یافت

مصرف گوشت ۵۰درصد کاهش یافت

رییس شورای تامین کنندگان دام کشور گفت: با کاهش تقاضا از سوی پر مصرف‌ها، میزان مصرف گوشت قرمز نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۰درصد کاهش یافته است.

تماس با ما

آگهی خاصی را میخواهید ثبت کنید؟ در هنگام مرور صفحات متوجه مشکل خاصی شدید؟ انتقاد یا پیشنهادی دارید؟

از طریق فرم مقایل با ما در میان بگذارید.

منتظر شنیدن صدای شما هستیم.