استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام

امروزه یکی از مسائل اساسی جوامع بشری تأمین نیازهای غذایی افراد آن جامعه است. با توجه به روند رو به افزایش جمعیت جهان و محدود بودن امکانات تولید مواد غذایی این مسئله روز ...

امروزه یکی از مسائل اساسی جوامع بشری تأمین نیازهای غذایی افراد آن جامعه است. با توجه به روند رو به افزایش جمعیت جهان و محدود بودن امکانات تولید مواد غذایی این مسئله روز به روز ابعاد گسترده تری به خود می گیرد. از این رو توسعه کشاورزی که زیربنای اصلی تأمین غذایی جوامع بشری است، در رأس برنامه ریزی اکثر کشورهای جهان قرار دارد.

اگرچه در ایران تلاش های گسترده ای در سال های اخیر در زمینه احیای کشاورزی انجام گرفته و از آن به عنوان محور استقلال یاد شده است، با در نظر داشتن میزان بالای ضایعات مشخص می شود که راه حل موجود در رسیدن به استقلال در زمینه کشاورزی تنها افزایش تولید نیست، بلکه باید با برنامه ریزی درست از محصول تولید شده به بهترین وجه ممکن استفاده کرد. با بهبود روشهای تبدیلی، بسته بندی و توزیع مواد غذایی می توان از هدر رفتن میلیونها تن محصول در تولید از مزرعه یا باغ تا رسیدن به دست مصرف کننده جلوگیری کرد و به این ترتیب ضمن بالا بردن درآمد ملی، در راستای تأمین نیازهای تغذیه ای جامعه، گام مؤثری برداشت. تجربیات جهانی نشان دادهاند که صنایع تبدیلی بخش کشاورزی در نواحی روستایی قادرند تولیدات روستایی، بهره وری، دسترسی به شغل، مناسبات بین بخشی را افزایش داده و عدم توازن منطقه ای را کاهش دهند. موفقیت صنایع تبدیلی در مناطق روستایی به کاهش ضایعات محصولات در روند تولید (کاشت، برداشت، بسته بندی، حمل و نقل و توزیع وابسته است. شعار سازمان خواروبار جهانی که تولید تنها نیمی از ماجراست، | اهمیت فرآوری و کاهش ضایعات را بیشتر نمایان نموده و مشخص می کند که مراحل کاشت، داشت، برداشت، آبیاری، مبارزه با آفات و بیماریها، کود دهی و غیره ۵۰ درصد فرآیند را تشکیل می دهند و مصرف و تأمین نیاز مصرف کننده هدف نهایی است. با توجه به اینکه بیش از ۷۰ درصد هزینه پرورش در دامداری ها مربوط به بخش تامین خوراک می باشد، همچنین اهمیت تولید خوراک دامی از محصولات کشاورزی با توجه به کمبود منابع کشاورزی از جمله زمین زراعی و منابع آب، دوچندان میشود.

یکی از روش های مدیریتی نوین به منظور کاهش هزینه پرورش و همچنین کاهش آلودگی محیط زیست استفاده از پسماندهای حاصل از کشاورزی در تغذیه دام و طيور است.

پسماندهای کشاورزی عمدتا از فرآورده های اولیه کشاورزی و صنایع فرآوری و تبدیلی منشا می گیرند. از طرفی دیگر استفاده بهینه از برخی پسماندهای کشاورزی در تغذیه دام و طیور به دلیل ارزش تغذیه ای بالایی که دارند باعث افزایش بهره وری و کاهش خسارات وارده به منابع کشاورزی و تبدیلی می شود. میوه ها و سبزی ها از جمله مهم ترین محصولات باغی هستند که نقش مهمی در تأمین نیاز غذایی و سلامت انسان بازی می کنند. این گروه از محصولات کشاورزی بدلیل داشتن رطوبت زیاد فساد پذیر هستند و در دوره پس از برداشت بخش عمده ای از آنها (بین ۵ تا ۵۰ درصد از بین می روند. میزان این ضایعات حتی در برخی موارد تا ۸۰ درصد نیز می رسد. در این میان تره بار بالاترین درصد ضایعات را به خود اختصاص داده اند. کاهش و به حداقل رساندن چنین ضایعاتی به عنوان «برداشت مخفی» می تواند یکی از راههای مؤثر در تأمین غذا برای جامعه به حساب آید. در کشورهایی که سیستم کشاورزی پیشرفته ای دارند، پیشرفت های قابل توجهی در زمینه تکنولوژی پس از برداشت صورت گرفته است. چنین عملیاتی نه تنها ضایعات این گروه از محصولات را به حداقل می رساند بلکه کیفیت آنها را نیز در طی حمل و نقل، جابجایی، انبارداری و توزیع حفظ خواهد کرد. بخش عمده ای از این ضایعات را می توان با اجرای عملیات صحیح در دوره قبل از برداشت (در باغ یا مزرعه) حذف نمود؛ مدیریت تغذیه، آفات و بیماریهای گیاهی در دوره قبل از برداشت، تکنولوژی صحیح برداشت، تیمارهای غیرشیمیایی و استفاده از ترکیبات طبیعی برای کنترل ضایعات، عملیات پیش سرمادهی، سیستم های بسته بندی جدید، انبارداری صحيح (شامل کلیه عملیات در طی انبارداری و بالاخره حمل و نقل صحیح از مهم ترین راهکارهای موجود هستند که تا حد قابل توجهی میزان این ضایعات را به حداقل می رسانند. بنابراین کاهش ضایعات این گروه از محصولات کشاورزی نیازمند اصلاح ساختار تولید این محصولات از باغ و مزرعه تا انبار و سپس حمل و نقل و بازاررسانی و در نهایت مصرف کننده خواهد بود. بالا بردن دانش فنی تولید کنندگان، انبار داران، مسئولین میادین میوه و تره بار، خرده فروشی ها و در نهایت مصرف کنندگان گامی موثر در این راستا می باشد.


پسماندهای باغی در چند زیر بخش به شرح زیر معرفی می گردند: 1. ضایعات حاصل از بسته بندی محصولات باغی و میوہ جات تازه ۲. ضایعات حاصل از خرما، زیتون، پسته و خشکبار ٣. ضایعات حاصل از محصولات خشک کردنی نظیر : انگور، انجیر و میوه های مشابه ۴. سایر بقایای حاصل از محصولات باغی

راه های مختلف استفاده از پسماندها در تغذیه دام: جهت استفاده از مواد زاید و پسماندهای مختلف در تغذیه دام و طیور و آبزیان بسته به نوع محصول و ویژگیهای خاص آن نیاز به روشهای فرآوری ویژه ای می باشد. بعضی از پسماندهای گیاهی دارای مقداری ترکیبات شیمیایی یا اصطلاحا مواد ضد تغذیه ای هستند که برای حیوانات مضر بوده و ایجاد مشکل گوارشی یا سوءهاضمه می کند. برخی دیگر از پسماندهای کشاورزی نیاز به عملیات غنی سازی و تیمارگری داشته تا کیفیت آنها بهبود یافته و قابل استفاده شوند. انواع دیگری از ضایعات محصولات کشاورزی هستند که نیاز به عملیات سیلو کردن یا حرارت دهی داشته تا با ایجاد تغییرات لازم روی آن ها، آمادگی مصرف توسط حیوانات را داشته باشند.

بنابراین بسته به این که از چه ماده ضایعاتی در تغذیه دامها استفاده کنیم، باید از روش فرآوری و آماده سازی خاص آن محصول که در کتاب های تخصصی تغذیه دام یا توسط کارشناس تغذیه دام و طیور پیشنهاد می شود، استفاده کنیم. برخی از این روش ها بدین صورت معرفی می شوند: شستشو و عملیات کاهش مواد ضدمغذی در پسماند: این روش برای محصولات تازه و پسماندهایی نظیر بقایای پوست پسته، پوست بادام و گردو، پوست انار، برگ زیتون و محصولات مشابه به کار می رود. این قبیل پسماندها دارای ترکیباتی از جمله مواد و بقایای شیمیایی مضر، نظیر: تانن ، موم، صمغ و ترکیبات تلخ بوده و به شکل تازه و بدون فرآوری، قابلیت مصرف نداشته و باعث مسمومیت دام و طیور می شود. ضروری است قبل از مصرف این محصولات، ترکیبات مضر آنها از محصول خارج شده یا توسط آب اسیدی یا آب قلیایی ملایم شستشو داده شوند، این کار باعث خروج مواد سمی از محصول شده و آن را قابل مصرف می کند. خشک کردن یا حرارت دادن : برخی از ضایعات کشاورزی نظیر پسماندهای سبزی کاری، صیفی جات، بقایای محصولات کشاورزی تازه و ضایعات آبدار به جهت بالا بودن میزان رطوبت و کم بودن ماده خشک به سرعت فاسد شده و قابلیت مصرف خود را از دست میدهند. علاوه بر این در هنگام تغذیه حیوانات ایجاد اشکال نموده و از هضم و جذب مناسب سایر مواد خوراکی نیز جلوگیری کرده و به جای سود رساندن به حیوان باعث دردسر آن می گردند. در این شرایط با خشک کردن، حرارت ملایم و غیر مستقیم یا هوادهی به محصول تازه و کاهش میزان رطوبت آن می توان درصد ماده خشک محصول را بالا برده و به راحتی در جیره حیوانات از آن استفاده کرد. گاهی پسماندهایی وجود دارند (نظیر بقایای حبوبات و بقولات ) که رطوبت بالایی نداشته ولی دارای ترکیبات غیر قابل هضمی هستند که مصرف آنها باعث سوءهاضمه، نفخ یا مشکلات گوارشی در حیوانات می۔ شوند. در این حالت استفاده از حرارت غیر مستقیم باعث خنثی شدن این ترکیبات سمی و غیر قابل هضم شده و اثر منفی آنها در هنگام تغذیه حیوانات را مرتفع می نماید غنی سازی با مواد مکمل : برخی از ضایعات و پسماندهای کشاورزی نظیر: کاه، كلش، ساقه و برگ گیاهان به جا مانده در مزرعه از کیفیت تغذیه ای بالایی برخوردار نبوده و تغذیه زیاد آنها به دام ها به ویژه دامهای پر تولید باعث کاهش تولید و ضرر اقتصادی دامدار خواهد شد. در این شرایط می توان با غنی سازی و افزایش کیفیت این مواد خوراکی، ارزش تغذیه ای آنها را بهبود داده و از اثرات منفی آنها بر روی تولید حیوانات جلوگیری به عمل آورد. بهترین مثال در این زمینه غنی سازی کاه، كلش و مواد مشابه با استفاده از ملاس و اوره می باشد که از مدت ها قبل در کشور متداول بوده است.


استفاده از ضایعات پسته در تغذیه دام

استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام
یکی از مهم ترین محصولات باغی استان های گرمسیر ایران، به ویژه استان سمنان پسته میباشد که دارای ارزش غذایی بسیار بالایی است و به این دلیل امروزه به عنوان یک آجيل مطبوع و بسیار خوشمزه مورد توجه می باشد. بر اساس تحقیقات انجام شده در مورد پسته سالانه حدود ۱۳۵ هزار تن ضایعات وجود دارد که بخش اعظم آن مربوط به ضایعات پوست گیری است که در صورت داشتن برنامه ای مدون، کسب تکنولوژی و فناوری۔ های مربوطه می توان از این مواد استفاده ای بهینه نمود . با یادآوری مجدد این مسئله که به طور متوسط تغذیه حدود ۷۰ درصد هزینه های پرورش دام را به خود اختصاص می دهد و سالانه میلیونها دلار ارز جهت واردات خوراک دام از کشور خارج می شود، شایسته است تا محققین و کارشناسان علوم دامی به استفاده از ضایعات پسته در تغذیه دام توجه ویژه ای مبذول نمایند. ضایعات پسته شامل پوست نرم رویی، خوشه ها و برگ درخت است . این ضایعات اکثرا در مجاور کارگاههای پوست پسته گیری موجود می باشد.


مشکلات حاصل از ضایعات پسته :
ضایعات پسته طبیعتأ فساد پذیر بوده به طوری که بعد از چند روز سیاه گشته و کپک می زنند که این امر مشکلات زیست محیطی زیادی را ایجاد می نمایند. پوست پسته تولیدی محیط مناسبی برای رشد قارچ آسپرژیلوس فلاووس می باشد، قارچ نامبرده تولید کننده سم آفلاتوکسین است که اسپور قارچ و سم تولیدی به پسته صادراتی سرایت کرده و سبب افزایش میزان سم مزبور می گردد، که این خود یکی از دلایل عمده برگشت پسته صادراتی کشور می باشد. باید به طریقی مناسب و اقتصادی پوست پسته را از محیط خارج کرد که یکی از راهکارهای استفاده از ضایعات پسته می تواند بهره گیری از آن در تغذیه دام باشد.


استفاده از ضایعات پسته در تغذیه دام :
راهکارهای متعددی جهت استفاده از ضایعات پسته توسط پژوهشگران ارائه گردیده است:
1. طراحی کارخانه جات تهیه ضایعات پسته ٢. کنجاله پسته ٣. غنی سازی ضایعات پسته

دوفصلنامه تحلیلی دام‌گر شماره اول
ناصر خاکسار | دانشجوی کارشناسی ارشد باغبانی دانشگاه تربیت مدرس

با ما همراه باشید: دامیار ۲۴

نویسنده: ناصر خاکسار

لینک کوتاه: zaya.io/sheep3

باعث افتخار است که همراهی چون شما داریم. امیدواریم بتوانیم اندکی در پیشرفتتان سهیم باشیم.
با تشکر دامیار ۲۴

استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام، بز، تغذیه دام، گاو، گوسفند استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام امروزه یکی از مسائل اساسی جوامع بشری تأمین نیازهای غذایی افراد آن جامعه است. با توجه به روند رو به افزایش جمعیت جهان و محدود بودن امکانات تولید مواد غذایی این مسئله روز به روز استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام، بز، تغذیه دام، گاو، گوسفند استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام امروزه یکی از مسائل اساسی جوامع بشری تأمین نیازهای غذایی افراد آن جامعه است. با توجه به روند رو به افزایش جمعیت جهان و محدود بودن امکانات تولید مواد غذایی این مسئله روز به روز استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام، بز، تغذیه دام، گاو، گوسفند استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام امروزه یکی از مسائل اساسی جوامع بشری تأمین نیازهای غذایی افراد آن جامعه است. با توجه به روند رو به افزایش جمعیت جهان و محدود بودن امکانات تولید مواد غذایی این مسئله روز به روز استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام، بز، تغذیه دام، گاو، گوسفند استفاده از ضایعات محصولات باغی در تغذیه دام امروزه یکی از مسائل اساسی جوامع بشری تأمین نیازهای غذایی افراد آن جامعه است. با توجه به روند رو به افزایش جمعیت جهان و محدود بودن امکانات تولید مواد غذایی این مسئله روز به روز 

اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در print
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 Comments
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments

برچسب های پست

بیشتر بخوانیم

بیشتر بخوانیم

چه خبر؟

چه خبر؟

اخبار حوزه دامپروری و کشاورزی، ارز دولتی، نهاده‌های دامی، همتی، واردات نهاده های دامی

کمبود ارز برای نهاده‌های دامی در سایه غفلت همتی

در حالی‌که میلیون‌ها تن نهاده دامی در بنادر انبار شده اما بانک مرکزی به دلیل عدم تخصیص ارز از هفته‌های پایانی اسفند تا اوایل اردیبهشت امسال از ورود کالاهای اساسی به کشور جلوگیری کرده و بر گرانی ها دامن زده است.

مصرف گوشت ۵۰درصد کاهش یافت

مصرف گوشت ۵۰درصد کاهش یافت

رییس شورای تامین کنندگان دام کشور گفت: با کاهش تقاضا از سوی پر مصرف‌ها، میزان مصرف گوشت قرمز نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۰درصد کاهش یافته است.

تماس با ما

آگهی خاصی را میخواهید ثبت کنید؟ در هنگام مرور صفحات متوجه مشکل خاصی شدید؟ انتقاد یا پیشنهادی دارید؟

از طریق فرم مقایل با ما در میان بگذارید.

منتظر شنیدن صدای شما هستیم.